BackgroundBackground
BackgroundBackground

สำรวจ ‘ข้อมูลเปิด ของ กมธ.’ 

Background

ในรัฐธรรมนูญ 2560

มาตรา 129 วรรค 7 ระบุว่า

Backgroundให้สภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาเปิดเผย
บันทึกการประชุมรายงานการดําเนินการ
รายงาน การสอบหาข้อเท็จจริง หรือรายงาน
การศึกษา แล้วแต่กรณี ของคณะกรรมาธิการ
ให้ประชาชนทราบ
เว้นแต่สภาผู้แทนราษฎรหรือ
วุฒิสภา แล้วแต่กรณี มีมติมิให้เปิดเผย
Background

มีระเบียบว่าต้องเปิดเผยข้อมูล

แต่ในความเป็นจริง
ระเบียบนี้ถูกใช้เป็นสภาพบังคับ
มากน้อยแค่ไหน
 และการเปิดเผยข้อมูลมีคุณภาพ
มากเพียงพอหรือยัง ?

Background

มีเพียงแค่ 8 กมธ. ที่เปิดเผย
ข้อมูลครบ 8 ประเภทข้อมูล

BackgroundBackgroundBackgroundBackgroundBackgroundBackground
BackgroundBackground
Background
Background

ข้อมูลไหนที่ กมธ.
มักไม่ค่อยเปิดกัน ?

Background

แม้จะเป็นเอกสารสำคัญ
แต่มีเพียงแค่ 32.8%
ของ กมธ. ที่เปิดเผยสิ่งนี้
บนเว็บไซต์

Background

จาก กมธ.
สามัญทั้งหมด
มีเพียงแค่ 41.4%
ที่เปิดเผยข้อมูลส่วนนี้

Background

Disclaimer: ข้อมูลนี้เก็บศึกษาและตั้งข้อสังเกตโดย WeVis
ซึ่งรวบรวมเฉพาะคณะกรรมาธิการสามัญของรัฐสภา
โดยไม่รวมถึงคณะกรรมาธิการวิสามัญ 
อัปเดตล่าสุดเมื่อเดือนมิถุนายน 2568

กมธ. เปิดข้อมูลอะไรอยู่บ้าง ?

สส.
สว.
สีเข้ม = ข้อมูลที่เปิดเผยสีอ่อน = ข้อมูลที่ไม่เปิดเผย

ประเภทข้อมูล

ดูรายชื่อ กมธ.

รายงาน กมธ.

54.3%
0.0%

ข้อมูลศึกษาดูงาน/สัมมนา

42.9%
40.9%

อำนาจหน้าที่ของ กมธ.

85.7%
86.4%

ข่าวสารกิจกรรม (ภาพ)

97.1%
72.7%

หน้าเว็บไซต์ กมธ.

100.0%
95.5%

ข้อมูลกรรมาธิการ (สมาชิก)

100.0%
95.5%

เอกสารการประชุม เช่น กำหนดการประชุม สรุปการประชุม และ บันทึกการประชุม

100.0%
95.5%

ข้อมูลคณะอนุ กมธ.

100.0%
95.5%
Backgroundดาวน์โหลดข้อมูลทั้งหมด
Background
เว็บไซต์และข้อมูลทั่วไป
กมธ. แต่ละคณะมีหน้าเว็บไซต์แสดงข้อมูลทั่วไป ประกอบด้วย

  • อำนาจหน้าที่
  • ข่าวสารกิจกรรม
  • ข้อมูลกรรมาธิการ(สมาชิก)
  • กำหนดการประชุม
  • สรุปการประชุมและบันทึกการประชุม
  • ข้อมูลศึกษาดูงาน/สัมมนา
  • คณะอนุ กมธ. ในคณะ
  • รายงาน กมธ. และ
  • ช่องทางติดต่อ

โดยที่เว็บไซต์ของ กมธ. สส. และ กมธ. สว. อยู่แยกขาดออกจากกันนะ
BackgroundBackground
Background

นอกเหนือจากการเปิดข้อมูล
กมธ. สามารถเพิ่มภาระรับผิดชอบ
(accountability)
ในแนวทางไหนได้อีกบ้าง ?

แม้จะยังไม่มีมาตรฐานสากล
เรื่องภาระรับผิดชอบที่ กมธ. ต้องปฏิบัติ
แต่แนวทางการสร้างความรับผิดชอบของ

Background

รัฐสภาสหราช
อาณาจักร

Background

รัฐสภา
ออสเตรเลีย

อาจเป็นตัวอย่างที่ดีที่ให้รัฐสภาไทย
ใช้เป็นแนวทางเพื่อเพิ่มความรับผิดชอบ
ของ กมธ. ที่มากขึ้นได้

BackgroundBackground

กดเลือกประเด็นที่สนใจ

การเข้าร่วมการประชุม กมธ.
การถ่ายทอดสดและวิดีโอบันทึกการประชุม กมธ.
กระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากและข้อมูลจากจากประชาชน
Backgroundสหราชอาณาจักร
การประชุมของ กมธ. โดยส่วนใหญ่จะเปิดให้ประชาชนเข้าฟังได้ โดยเริ่มจากการประชุมภายในก่อนเปิดรับฟังพยาน (take evidence) ประชาชนที่สนใจเข้าร่วมสามารถตรวจสอบวันเวลาและสถานที่ประชุมผ่านเว็บไซต์ [Parliamentary Calendar] โดยจำนวนที่นั่งจะมีจำกัด
Backgroundออส
เตรเลีย
เปิดให้ประชาชนเข้าร่วมการประชุมเพื่อรับฟังความคิดเห็น (Public Hearing) จากผู้ที่มีประสบการณ์หรือความเชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้องกับประเด็นที่ กมธ. กำลังศึกษา หรือเข้าร่วมในฐานะพยานต่อที่ประชุม
Backgroundไทย
ไม่มีการเปิดพื้นที่ให้ประชาชนเข้าร่วมหรือรับฟังการประชุมของ กมธ.
Backgroundสหราชอาณาจักร
การประชุมของ กมธ. โดยส่วนใหญ่จะเปิดให้ประชาชนเข้าฟังได้ โดยเริ่มจากการประชุมภายในก่อนเปิดรับฟังพยาน (take evidence) ประชาชนที่สนใจเข้าร่วมสามารถตรวจสอบวันเวลาและสถานที่ประชุมผ่านเว็บไซต์ [Parliamentary Calendar] โดยจำนวนที่นั่งจะมีจำกัด
Backgroundออส
เตรเลีย
เปิดให้ประชาชนเข้าร่วมการประชุมเพื่อรับฟังความคิดเห็น (Public Hearing) จากผู้ที่มีประสบการณ์หรือความเชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้องกับประเด็นที่ กมธ. กำลังศึกษา หรือเข้าร่วมในฐานะพยานต่อที่ประชุม
Backgroundไทย
ไม่มีการเปิดพื้นที่ให้ประชาชนเข้าร่วมหรือรับฟังการประชุมของ กมธ.
Background

กดเลือกประเด็นที่สนใจ

รายงานและเอกสารเผยแพร่
รูปแบบข้อมูลเปิด (format)
ปฏิทินการประชุม/กิจกรรมของ กมธ. (ที่ผ่านมา/กำลังจะมีขึ้น)
ข้อมูลสมาชิก กมธ.
Backgroundสหราชอาณาจักร
รัฐสภาเผยแพร่รายงานการประชุม ผลการพิจารณา รายงานพิเศษ ถ้อยแถลงของรัฐบาล (government responses) และบันทึกบทสนทนาของ กมธ. ระหว่างการประชุม (oral transcripts) ในหน้า Find a Publication โดยเรียงจากวันที่อัปเดตข้อมูลล่าสุด
Backgroundออส
เตรเลีย
เอกสารรายงานการศึกษาของ กมธ. และเอกสารอื่น ๆ จะอยู่ในหน้าเว็บไซต์ของ กมธ. แต่ละคณะเรียงจากวันที่อัปเดตข้อมูลล่าสุด
Backgroundไทย
เอกสารที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ กมธ. ประกอบไปด้วย
  • เอกสารการประชุม เช่น กำหนดการประชุม สรุปการประชุม และบันทึกการประชุม
  • เอกสารรายงานอื่น ๆ เช่น รายงานผลการศึกษา

นอกจากนี้ ประชาชนสามารถสืบค้นรายงานการศึกษา/การดำเนินการของ กมธ.ในภาพรวมผ่านเว็บไซต์คลังสารสนเทศของสถาบันนิติบัญญัติที่รวบรวมและเรียบเรียงตามวันที่เผยแพร่เอกสาร
Backgroundสหราชอาณาจักร
รัฐสภาเผยแพร่รายงานการประชุม ผลการพิจารณา รายงานพิเศษ ถ้อยแถลงของรัฐบาล (government responses) และบันทึกบทสนทนาของ กมธ. ระหว่างการประชุม (oral transcripts) ในหน้า Find a Publication โดยเรียงจากวันที่อัปเดตข้อมูลล่าสุด
Backgroundออส
เตรเลีย
เอกสารรายงานการศึกษาของ กมธ. และเอกสารอื่น ๆ จะอยู่ในหน้าเว็บไซต์ของ กมธ. แต่ละคณะเรียงจากวันที่อัปเดตข้อมูลล่าสุด
Backgroundไทย
เอกสารที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ กมธ. ประกอบไปด้วย
  • เอกสารการประชุม เช่น กำหนดการประชุม สรุปการประชุม และบันทึกการประชุม
  • เอกสารรายงานอื่น ๆ เช่น รายงานผลการศึกษา

นอกจากนี้ ประชาชนสามารถสืบค้นรายงานการศึกษา/การดำเนินการของ กมธ.ในภาพรวมผ่านเว็บไซต์คลังสารสนเทศของสถาบันนิติบัญญัติที่รวบรวมและเรียบเรียงตามวันที่เผยแพร่เอกสาร
Background
Background
Background

รศ.ดร.วรรณภา ติระสังขะ

อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Background

ในภาพรวม การมีข้อจำกัดเหล่านี้
ทำให้ความตื่นตัวทางการเมืองของ
พลเมืองจะลดน้อยลง อยู่ในเพดาน
ที่มันต่ำ จะ exercise (มีส่วนร่วม)
ได้น้อย ถ้ามีเพดานที่สูงขึ้น
ประชาชนจะมีความรู้สึกว่าเป็นเจ้า
ของประเทศ และตระหนักถึงสิทธิ
ที่ควรมี

ถ้าเป็นเรื่องเฉพาะของ กมธ. เช่น
ประชาชนเสนอกฎหมายไป ถ้าไม่มี
การเปิดพื้นที่ตรงนี้ให้มีส่วนร่วม
อย่างเพียงพอ แน่นอนว่าประชาชน
จะถูกจำกัดสิทธิในการตรวจสอบ
เรื่องนี้สำคัญมาก เพราะไม่มีการ
ใช้อำนาจใดปราศจากการตรวจสอบ

การมีส่วนร่วมทางการเมืองคือ
การตรวจสอบประเภทหนึ่ง
ประชาธิปไตยระบบตัวแทนที่ไม่
เข้มแข็งมักจะเริ่มต้นจากการที่
ประชาชนถูกปิดกั้นจากการตรวจสอบ

Background
Background

เทวฤทธิ์ มณีฉาย 

สมาชิกวุฒิสภา

Background

เมื่อประชาชนเข้าไม่ถึงข้อมูลใน
ระหว่างหรือปลายกระบวนการ
สิทธิในการร้องทักหรือประท้วง
จะน้อยลง ประชาชนจะเสียสิทธิ

ในการมีส่วนร่วมแน่นอน

ในส่วนของบทบาทหน้าที่ในการ
ตรวจสอบฝ่ายบริหารก็จะหายไป
ด้วย คือต้องรอฟัง สส. อภิปราย
ในสภาอย่างเดียว หรือรอ ครม.
แถลงผลงาน ซึ่งก็อาจจะไม่ทันการ

การศึกษาในประเด็นบางอย่าง
ก็อาจขาดหายไปแบบที่ตั้งตัวไม่ทัน
กระบวนการนิติบัญญัติก็เช่นกัน
ประชาชนอาจจะไม่ทราบถึงผล
กระทบของกฎหมายบางอย่างที่
กมธ. ผลักดันอยู่

การเก็บสะสมและเข้าถึงข้อมูลได้
จะช่วยให้ประชาชนตัดสินใจอย่าง
รอบคอบและมีดุลพินิจมากขึ้น ซึ่ง
เป็นสิ่งจำเป็นอย่างมากใน
กระบวนการประชาธิปไตย

Background

การเปิดเผยข้อมูลและการเพิ่ม
การมีส่วนร่วมของประชาชนจะทำให้ กมธ.
ทำงานอยู่ภายใต้การตรวจสอบของ
ประชาชนและสื่อมวลชน
ซึ่งจะเป็น
แรงจูงใจให้ กมธ. ปฏิบัติหน้าที่ด้วย
ความรอบคอบ โปร่งใส และมีความรับผิด

Background

ดังนั้นแล้ว การเปิดเผยข้อมูลของ กมธ.
และการมีส่วนร่วมจากประชาชน
ไม่เพียงแต่ส่งเสริมความโปร่งใสและ
ความน่าเชื่อถือของกระบวนการ
นิติบัญญัติ แต่ยังเป็นการรักษา
สิทธิของประชาชนในการรับรู้และมีส่วนร่วม
ในกระบวนการทางการเมืองเช่นกัน

Background
Background

รศ.ดร.วรรณภา ติระสังขะ

อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Background

การเพิ่มการมีส่วนร่วมจาก
ประชาชนจะทำให้ความเป็น
ตัวแทนของนักการเมือง active
(กระตือรือร้น) และ professional
(มีความเป็นมืออาชีพ) มากขึ้น
และสามารถเปลี่ยนวิถีการทำงาน
ของ สส. และ สว.ได้

เช่น ในมุมของ สส. เขต เขา
สามารถแสดงออกได้ว่าเขาไม่ใช่
แค่ตัวแทนเชิงพื้นที่เท่านั้น แต่เป็น
ตัวแทนของคนทั้งประเทศด้วย เมื่อ
ต้องผลักดันวาระเชิงนโยบายหรือ
ตรวจสอบผ่านการทำงานของ
กมธ. เช่น ประเด็นกมธ. ที่ตรวจสอบ
สำนักงานประกันสังคม

ทำให้ประชาชน (ที่เป็นฐานเสียง)
เห็นว่าตัวแทนที่เลือกไปทำงาน
ตอบสนองนโยบายที่เคยหาเสียง
หรือสัญญาไว้หรือไม่ หรือทำงาน
ได้มีประสิทธิภาพมากแค่ไหน

การเปิดเผยข้อมูลจะช่วยให้เห็น
ได้ว่า สส. ทำงานมีประสิทธิภาพไหม
และข้อดีคือ ประชาชนจะรู้ภาระ
งานของนักการเมืองที่ทำงาน แล้ว
จะมีตัวเลือกตัวแทนของตนในการ
เลือกตั้งครั้งหน้าได้

Background
Background

เทวฤทธิ์ มณีฉาย 

สมาชิกวุฒิสภา

Background

การทำงานของ กมธ. จะได้รับ
มุมมองในหลายมิติมากขึ้น และถ้า
มีข้อผิดพลาดจะได้แก้ไขทันท่วงที 

การเปิดข้อมูลที่มีคุณภาพและการ
เปิดพื้นที่การมีส่วนร่วมให้ประชาชน
จะทำให้ กมธ. ได้ข้อมูลที่มันรอบคอบ
รอบด้านและผ่านการพิสูจน์ 

Performance (ผลงาน) ของ กมธ.
จะดีขึ้นด้วย ผ่านกลไกตรวจสอบ
กำกับ ควบคุม และถอดถอนจากสาธารณะ

Background

กมธ. จึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว
แต่เป็นกลไกที่กระทบชีวิตเราโดยตรง

แล้ว กมธ. แบบไหน
ที่คุณอยากเห็น ?

แชร์ให้คนอื่น ๆ มาเรียนรู้และตรวจสอบผลักดันเรื่อง กมธ. มากขึ้น

ShareBackground
กลับไปที่สารบัญ