


สำรวจ ‘ข้อมูลเปิด ของ กมธ.’

ในรัฐธรรมนูญ 2560
มาตรา 129 วรรค 7 ระบุว่า
ให้สภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาเปิดเผย
มีระเบียบว่าต้องเปิดเผยข้อมูล
แต่ในความเป็นจริง
ระเบียบนี้ถูกใช้เป็นสภาพบังคับ
มากน้อยแค่ไหน
และการเปิดเผยข้อมูลมีคุณภาพ
มากเพียงพอหรือยัง ?

มีเพียงแค่ 8 กมธ. ที่เปิดเผย
ข้อมูลครบ 8 ประเภทข้อมูล










ข้อมูลไหนที่ กมธ.
มักไม่ค่อยเปิดกัน ?

แม้จะเป็นเอกสารสำคัญ
แต่มีเพียงแค่ 32.8%
ของ กมธ. ที่เปิดเผยสิ่งนี้
บนเว็บไซต์

จาก กมธ.
สามัญทั้งหมด
มีเพียงแค่ 41.4%
ที่เปิดเผยข้อมูลส่วนนี้

Disclaimer: ข้อมูลนี้เก็บศึกษาและตั้งข้อสังเกตโดย WeVis
ซึ่งรวบรวมเฉพาะคณะกรรมาธิการสามัญของรัฐสภา
โดยไม่รวมถึงคณะกรรมาธิการวิสามัญ
อัปเดตล่าสุดเมื่อเดือนมิถุนายน 2568
กมธ. เปิดข้อมูลอะไรอยู่บ้าง ?
ประเภทข้อมูล
ดูรายชื่อ กมธ.




นอกเหนือจากการเปิดข้อมูล
กมธ. สามารถเพิ่มภาระรับผิดชอบ
(accountability)
ในแนวทางไหนได้อีกบ้าง ?
แม้จะยังไม่มีมาตรฐานสากล
เรื่องภาระรับผิดชอบที่ กมธ. ต้องปฏิบัติ
แต่แนวทางการสร้างความรับผิดชอบของ

รัฐสภาสหราช
อาณาจักร

รัฐสภา
ออสเตรเลีย
อาจเป็นตัวอย่างที่ดีที่ให้รัฐสภาไทย
ใช้เป็นแนวทางเพื่อเพิ่มความรับผิดชอบ
ของ กมธ. ที่มากขึ้นได้


กดเลือกประเด็นที่สนใจ
สหราชอาณาจักร
ออส
ไทย
สหราชอาณาจักร
ออส
ไทย
กดเลือกประเด็นที่สนใจ
สหราชอาณาจักร
ออส
ไทย
สหราชอาณาจักร
ออส
ไทย


รศ.ดร.วรรณภา ติระสังขะ
อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ในภาพรวม การมีข้อจำกัดเหล่านี้
ทำให้ความตื่นตัวทางการเมืองของ
พลเมืองจะลดน้อยลง อยู่ในเพดาน
ที่มันต่ำ จะ exercise (มีส่วนร่วม)
ได้น้อย ถ้ามีเพดานที่สูงขึ้น
ประชาชนจะมีความรู้สึกว่าเป็นเจ้า
ของประเทศ และตระหนักถึงสิทธิ
ที่ควรมี
ถ้าเป็นเรื่องเฉพาะของ กมธ. เช่น
ประชาชนเสนอกฎหมายไป ถ้าไม่มี
การเปิดพื้นที่ตรงนี้ให้มีส่วนร่วม
อย่างเพียงพอ แน่นอนว่าประชาชน
จะถูกจำกัดสิทธิในการตรวจสอบ
เรื่องนี้สำคัญมาก เพราะไม่มีการ
ใช้อำนาจใดปราศจากการตรวจสอบ
การมีส่วนร่วมทางการเมืองคือ
การตรวจสอบประเภทหนึ่ง
ประชาธิปไตยระบบตัวแทนที่ไม่
เข้มแข็งมักจะเริ่มต้นจากการที่
ประชาชนถูกปิดกั้นจากการตรวจสอบ


เทวฤทธิ์ มณีฉาย
สมาชิกวุฒิสภา

เมื่อประชาชนเข้าไม่ถึงข้อมูลใน
ระหว่างหรือปลายกระบวนการ
สิทธิในการร้องทักหรือประท้วง
จะน้อยลง ประชาชนจะเสียสิทธิ
ในการมีส่วนร่วมแน่นอน
ในส่วนของบทบาทหน้าที่ในการ
ตรวจสอบฝ่ายบริหารก็จะหายไป
ด้วย คือต้องรอฟัง สส. อภิปราย
ในสภาอย่างเดียว หรือรอ ครม.
แถลงผลงาน ซึ่งก็อาจจะไม่ทันการ
การศึกษาในประเด็นบางอย่าง
ก็อาจขาดหายไปแบบที่ตั้งตัวไม่ทัน
กระบวนการนิติบัญญัติก็เช่นกัน
ประชาชนอาจจะไม่ทราบถึงผล
กระทบของกฎหมายบางอย่างที่
กมธ. ผลักดันอยู่
การเก็บสะสมและเข้าถึงข้อมูลได้
จะช่วยให้ประชาชนตัดสินใจอย่าง
รอบคอบและมีดุลพินิจมากขึ้น ซึ่ง
เป็นสิ่งจำเป็นอย่างมากใน
กระบวนการประชาธิปไตย

การเปิดเผยข้อมูลและการเพิ่ม
การมีส่วนร่วมของประชาชนจะทำให้ กมธ.
ทำงานอยู่ภายใต้การตรวจสอบของ
ประชาชนและสื่อมวลชน ซึ่งจะเป็น
แรงจูงใจให้ กมธ. ปฏิบัติหน้าที่ด้วย
ความรอบคอบ โปร่งใส และมีความรับผิด

ดังนั้นแล้ว การเปิดเผยข้อมูลของ กมธ.
และการมีส่วนร่วมจากประชาชน
ไม่เพียงแต่ส่งเสริมความโปร่งใสและ
ความน่าเชื่อถือของกระบวนการ
นิติบัญญัติ แต่ยังเป็นการรักษา
สิทธิของประชาชนในการรับรู้และมีส่วนร่วม
ในกระบวนการทางการเมืองเช่นกัน


รศ.ดร.วรรณภา ติระสังขะ
อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

การเพิ่มการมีส่วนร่วมจาก
ประชาชนจะทำให้ความเป็น
ตัวแทนของนักการเมือง active
(กระตือรือร้น) และ professional
(มีความเป็นมืออาชีพ) มากขึ้น
และสามารถเปลี่ยนวิถีการทำงาน
ของ สส. และ สว.ได้
เช่น ในมุมของ สส. เขต เขา
สามารถแสดงออกได้ว่าเขาไม่ใช่
แค่ตัวแทนเชิงพื้นที่เท่านั้น แต่เป็น
ตัวแทนของคนทั้งประเทศด้วย เมื่อ
ต้องผลักดันวาระเชิงนโยบายหรือ
ตรวจสอบผ่านการทำงานของ
กมธ. เช่น ประเด็นกมธ. ที่ตรวจสอบ
สำนักงานประกันสังคม
ทำให้ประชาชน (ที่เป็นฐานเสียง)
เห็นว่าตัวแทนที่เลือกไปทำงาน
ตอบสนองนโยบายที่เคยหาเสียง
หรือสัญญาไว้หรือไม่ หรือทำงาน
ได้มีประสิทธิภาพมากแค่ไหน
การเปิดเผยข้อมูลจะช่วยให้เห็น
ได้ว่า สส. ทำงานมีประสิทธิภาพไหม
และข้อดีคือ ประชาชนจะรู้ภาระ
งานของนักการเมืองที่ทำงาน แล้ว
จะมีตัวเลือกตัวแทนของตนในการ
เลือกตั้งครั้งหน้าได้


เทวฤทธิ์ มณีฉาย
สมาชิกวุฒิสภา

การทำงานของ กมธ. จะได้รับ
มุมมองในหลายมิติมากขึ้น และถ้า
มีข้อผิดพลาดจะได้แก้ไขทันท่วงที
การเปิดข้อมูลที่มีคุณภาพและการ
เปิดพื้นที่การมีส่วนร่วมให้ประชาชน
จะทำให้ กมธ. ได้ข้อมูลที่มันรอบคอบ
รอบด้านและผ่านการพิสูจน์
Performance (ผลงาน) ของ กมธ.
จะดีขึ้นด้วย ผ่านกลไกตรวจสอบ
กำกับ ควบคุม และถอดถอนจากสาธารณะ

กมธ. จึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว
แต่เป็นกลไกที่กระทบชีวิตเราโดยตรง
แล้ว กมธ. แบบไหน
ที่คุณอยากเห็น ?
แชร์ให้คนอื่น ๆ มาเรียนรู้และตรวจสอบผลักดันเรื่อง กมธ. มากขึ้น