เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2569 WeVis ร่วมกับสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ), มูลนิธิฟรีดริช เนา มัน ประเทศไทย (FNF Thailand), คณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองฯ สภาผู้แทนราษฎร และคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา เปิดพื้นที่ให้สมาชิกรัฐสภา ร่วมกำหนดโจทย์บทสนทนาเรื่องรัฐธรรมนูญกับในผ่านโครงการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ ‘Dream Con with Policymakers: ก้าวต่อไปของรัฐธรรมนูญไทยในสายตารัฐสภา’ ที่จัดขึ้น ณ ชั้น B อาคารรัฐสภา โดยมีผู้เข้าร่วมประกอบด้วยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกวุฒิสภา ตัวแทนภาคประชาสังคม นิสิตนักศึกษาผู้สังเกตการณ์ และสื่อมวลชน
กิจกรรมครั้งนี้เกิดขึ้นภายหลังผลประชามติที่เห็นชอบให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญ โดยมุ่งสร้างพื้นที่แลกเปลี่ยนระหว่างภาคการเมืองซึ่งมีบทบาทสำคัญในการกำหนดทิศทางการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ กับภาคส่วนต่าง ๆ ของสังคม เพื่อกำหนดประเด็นสำคัญสำหรับบทสนทนารัฐธรรมนูญในช่วง 1–3 ปีข้างหน้า และนำไปต่อยอดสู่กระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนในวงกว้างต่อไป
ร่วมมองอนาคตรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่ยึดโยงกับประชาชน
ช่วงเปิดงาน ตัวแทนจากรัฐสภาและ WeVis สะท้อนความสำคัญของการเปิดบทสนทนารัฐธรรมนูญหลังการลงประชามติ โดยเห็นตรงกันว่ากระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ควรตั้งอยู่บนการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง
ภคมน หนุนอนันต์ ประธานคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองฯ สภาผู้แทนราษฎร ระบุว่า แม้พรรคการเมืองอาจมีรายละเอียดที่แตกต่างกันในเรื่องการแก้ไขรัฐธรรมนูญ แต่ยังมีจุดร่วมสำคัญในการผลักดันการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ พร้อมแสดงความหวังว่าจะได้เห็นรัฐธรรมนูญที่ประชาชนเป็นผู้ร่วมกำหนดอนาคตของตนเอง ขณะที่ นรเศรษฐ์ ปรัชญากร ประธานคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา ชี้ให้เห็นข้อจำกัดของรัฐธรรมนูญปี 2560 ทั้งในด้านเนื้อหาและที่มา พร้อมย้ำว่าความท้าทายสำคัญคือการสร้างกติกาใหม่ที่มีความชอบธรรม ยึดโยงกับเจตจำนงของประชาชน และเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง
ด้าน ธนิสรา เรืองเดช CEO และผู้ร่วมก่อตั้ง WeVis อธิบายว่า Dream Con เริ่มต้นจากความตั้งใจที่จะทำให้บทสนทนาเรื่องรัฐธรรมนูญถูกจัดเก็บอย่างเป็นระบบ และเปิดพื้นที่ให้ประชาชนหลากหลายกลุ่มรู้สึกว่าตนเองมีส่วนร่วมกับประเด็นรัฐธรรมนูญได้มากขึ้น โดยกิจกรรมในวันนี้มุ่งให้สมาชิกรัฐสภาร่วมกันกำหนดโจทย์สำคัญที่จะนำไปสู่บทสนทนาทั้งในและนอกสภาในระยะต่อไป
เยี่ยมชมหน้าเว็บไซต์ Dream Con: https://dreamcon.wevis.info
จากการสำรวจประเด็นสู่การออกแบบบทสนทนาสาธารณะ
กิจกรรมแรก ‘Wall of Ideas’ เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมสำรวจและโหวตประเด็นรัฐธรรมนูญที่ตนเองสนใจมากที่สุด ผ่านกระบวนการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างมีส่วนร่วม โดยมีเป้าหมายเพื่อสะท้อนความหลากหลายของประเด็นที่สามารถนำไปต่อยอดเป็นบทสนทนาในวงกว้างได้ในอนาคต
ต่อด้วยกิจกรรมไฮไลต์ ‘Cross-Sector Dialogue: ร่วมตั้งโจทย์บทสนทนารัฐธรรมนูญในช่วง 2–3 ปีข้างหน้า’ ซึ่งผู้เข้าร่วมจากหลากหลายภาคส่วนถูกจัดให้นั่งร่วมกันเป็นกลุ่มย่อย เพื่อระบุประเด็นที่คาดว่าจะเป็นข้อถกเถียงสำคัญในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ออกแบบคำถามชวนคุย และร่วมกันคิดแนวทางการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนให้มีความหมายและเกิดผลในทางปฏิบัติ
3 กลุ่มสนทนา สะท้อนโจทย์รัฐธรรมนูญที่ประชาชนควรมีส่วนร่วม
แม้แต่ละกลุ่มจะหยิบยกประเด็นที่แตกต่างกันขึ้นมาพูดคุย แต่ล้วนสะท้อนคำถามสำคัญเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างรัฐ อำนาจ และประชาชน
กลุ่มที่ 1 ให้ความสำคัญกับประเด็นสิทธิชุมชน การจัดการทรัพยากร รัฐสวัสดิการถ้วนหน้า การศึกษา สิทธิและเสรีภาพของประชาชน รวมถึงบทบาทของวุฒิสภาและองค์กรอิสระ โดยเน้นว่ารัฐธรรมนูญควรช่วยลดความเหลื่อมล้ำ รับรองสิทธิขั้นพื้นฐาน และสร้างกลไกที่ทำให้ประชาชนสามารถส่งเสียงและได้รับการรับฟังอย่างแท้จริง
กลุ่มที่ 2 มองว่าประเด็นสำคัญของรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ควรครอบคลุมเรื่องการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น สิ่งแวดล้อม การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิในกระบวนการยุติธรรม และการออกแบบองค์กรตรวจสอบให้ยึดโยงกับประชาชนมากขึ้น โดยเฉพาะการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐและการมีส่วนร่วมที่ไม่จำกัดอยู่เพียงกระบวนการประชาพิจารณ์แบบเดิม ๆ
กลุ่มที่ 3 เน้นการอภิปรายเรื่องโครงสร้างอำนาจทางการเมือง ทั้งระบบสภาเดี่ยว–สภาคู่ ที่มาของสมาชิกวุฒิสภา การรับรองสิทธิของประชาชน การกระจายอำนาจ เสรีภาพในการแก้ไขรัฐธรรมนูญ รวมถึงบทบาทและความรับผิดรับชอบขององค์กรอิสระ โดยสะท้อนความต้องการให้กระบวนการทางการเมืองและกลไกตรวจสอบต่าง ๆ ยึดโยงกับประชาชนมากยิ่งขึ้น
เริ่มต้นจากชีวิตประจำวัน ก่อนเชื่อมสู่ภาพ ‘รัฐธรรมนูญในฝัน’
แม้เนื้อหาการสนทนาในแต่ละกลุ่มจะมีความหลากหลาย แต่ผู้เข้าร่วมทั้ง 3 กลุ่มมีข้อสรุปร่วมกันว่า การเปิดบทสนทนารัฐธรรมนูญกับประชาชนในอนาคตควรเริ่มต้นจากปัญหาที่ผู้คนเผชิญจริงในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่จากภาษากฎหมายหรือรายละเอียดเชิงเทคนิคของรัฐธรรมนูญ
ข้อเสนอร่วมที่ได้รับการย้ำซ้ำหลายครั้ง ได้แก่ การเปิดเผยข้อมูลภาครัฐให้เข้าถึงได้ง่าย การอธิบายความเชื่อมโยงระหว่างรัฐธรรมนูญกับชีวิตประจำวัน การสร้างความเข้าใจเรื่องสิทธิ หน้าที่ และอำนาจของประชาชนในการตรวจสอบรัฐ ตลอดจนการใช้ประเด็นสาธารณะที่ประชาชนกำลังให้ความสนใจเป็นจุดเริ่มต้นของบทสนทนา เพื่อให้การมีส่วนร่วมทางการเมืองเป็นเรื่องที่จับต้องได้และเข้าถึงคนทุกกลุ่มมากขึ้น
กิจกรรม Dream Con with Policymakers จึงไม่เพียงเป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างผู้กำหนดนโยบายและภาคส่วนต่าง ๆ ของสังคม แต่ยังเป็นก้าวแรกของการร่วมกันกำหนดคำถามสำคัญที่จะนำไปสู่บทสนทนารัฐธรรมนูญในวงกว้าง เพื่อให้กระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่สามารถยึดโยงกับ ‘ความต้องการ’ และ ‘ความฝัน’ ของประชาชนอย่างแท้จริง
โครงการ Dream Con ยังมีภารกิจในการลงพื้นที่ชวนประชาชนพูดคุยเกี่ยวกับประเด็นต่างๆ ในรัฐธรรมนูญตลอดทั้งปีนี้ พร้อมมุ่งมั่นพัฒนาเครื่องมือการจัดเก็บและแสดงผลข้อมูลให้เป็นประโยชน์ต่อทุกภาคส่วน หากสนใจร่วมสนับสนุน ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ หรือมีข้อสงสัยใด ติดต่อได้ที่ [email protected]
