ตรวจการบ้าน ! เลือกตั้งครั้งนี้ พี่ กกต. เปิดข้อมูลให้เราแค่ไหน 🔍

จบลงเป็นที่เรียบร้อยกับการเลือกตั้งทั่วไปในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 แต่เรื่องของ การเปิดเผยข้อมูล ก็ยังต้องติดตาม (และทวงถาม) กันต่อ 👀

ย้อนกลับไปในเดือนธันวาคม 2568 WeVis ได้เผยแพร่บทความ “แจกโพยการบ้าน กกต. ! เลือกตั้งโปร่งใส ทำได้เลยด้วยการเปิดเผยข้อมูล” เพื่อยื่นข้อเสนอต่อ กกต. เกี่ยวกับ ชุดข้อมูลที่ควรเปิดเผยในช่วงก่อน ระหว่าง และหลังการเลือกตั้ง รวมถึงเสนอ “หลักการ 4 เปิด” เพื่อเป็นแนวทางสำหรับการเปิดเผยข้อมูลอย่างมีมาตรฐานและตอบโจทย์ต่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งอย่างแท้จริง นั่นคือ

เพื่อให้ประชาชนสามารถ ติดตาม ตรวจสอบ ทวงถาม เกี่ยวกับการเลือกตั้งตั้งแต่ต้นทางจนปลายทางได้อย่างโปร่งใส ให้สมกับคำขวัญ “สุจริต เที่ยงธรรม และชอบด้วยกฎหมาย” ของ กกต.

แหม่ ! กางโพยให้แล้วขนาดนี้ ถามว่าพี่ กกต. เปิดเผยข้อมูลตามข้อเสนอของเราไปมากน้อยแค่ไหน ? มา ‘ตรวจการบ้าน’ ไปตามแต่ละข้อของ หลักการ 4 เปิด กันเลยดีกว่า

👥 เปิดโดยรับฟัง ?

กกต. ควรมีการสอบถาม ‘ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง’ ว่าต้องการข้อมูลอะไร รูปแบบไหน และจะนำไปใช้อย่างไร เพื่อการเปิดเผยข้อมูลอย่างตรงจุดและตอบโจทย์การใช้งานจริง

⛳ เกณฑ์การตรวจการบ้าน : กกต. มี กระบวนการรับฟังความคิดเห็นกับประชาชนเกี่ยวกับการเปิดเผยข้อมูล หรือไม่ ?

จากการสอบถาม กกต. ผ่าน การประชุมกรรมาธิการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา (28 มกราคม 2569) ถึงการจัดการกระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนว่าด้วยการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการเลือกตั้ง เช่น ชนิดของข้อมูลที่จะเปิด รูปแบบการเปิดข้อมูล ช่องทางในการเปิดข้อมูล และอื่น ๆ นั้น

กกต. ตอบว่า ได้ทำงานร่วมกับ สื่อมวลชน ทั้งสื่อออนไลน์และสื่อวิทยุโทรทัศน์ ในการสนับสนุนด้านข้อมูลเพื่อการประชาสัมพันธ์ เช่น ข้อมูลวันเลือกตั้ง หน้าตาบัตรเลือกตั้ง วิธีการกาบัตรไม่ให้เป็นบัตรเสีย เป็นต้น

WeVis มองว่ากระบวนการดังกล่าว เป็นการสื่อสารทางเดียว และเป็นกระบวนการแบบเดิมที่ทำมาแล้วหลายต่อหลายปี แต่ประชาชนก็ยังมีข้อกังขาและข้อเรียกร้องต่อการเปิดเผยข้อมูลจาก กกต. ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ไม่เว้นแม้แต่ในการเลือกตั้งปี 2569 นี้

จะมีประโยชน์มากกว่า หาก กกต. เปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนความต้องการ และนำข้อเสนอของทั้ง WeVis องค์กรภาคประชาสังคม และสื่อมวลชน ไม่ว่าจะเป็นชุดข้อมูลที่แต่ละฝ่ายต้องการ รูปแบบ ช่องทางเปิดเผย รวมถึงกรอบเวลาในการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการเลือกตั้ง เพื่อปรับปรุงวิธีการสื่อสารและเปิดเผยข้อมูลให้มีประสิทธิภาพมากกว่านี้ เพื่อประโยชน์ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งทุกคน

⏳ เปิดล่วงหน้า ?

กกต. ควรสื่อสารให้ประชาชนได้รู้ล่วงหน้าว่า ข้อมูลอะไร จะถูกเปิดเมื่อไหร่ และจะเข้าถึงจากที่ไหน เพื่อให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งและภาคประชาสังคมเข้าถึงข้อมูลที่จะใช้ในการตัดสินใจหรือติดตามตรวจสอบได้ แบบไม่ต้องรอแบบลุ้นหรือเสียเวลาตามหาเอง และเพิ่มความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือของ กกต. ลดข้อกังขาเรื่องการปิดบังข้อมูล

⛳ เกณฑ์การตรวจการบ้าน : ก่อนถึงวันเลือกตั้ง (8 กุมภาพันธ์ 2569) กกต. ได้ ประกาศรายชื่อชุดข้อมูลที่จะเปิดเผยให้กับประชาชน หรือไม่ ?

จากการค้นหาเนื้อหาในเว็บไซต์ กกต. ส่วน “ข่าวประชาสัมพันธ์” เฉพาะที่ถูกเผยแพร่ หลังวันที่ 15 ธันวาคม 2568 (วันที่ กกต. ประกาศวันเลือกตั้ง) เราไม่พบเนื้อหาใดที่เป็นการประกาศรายชื่อชุดข้อมูลเกี่ยวกับการเลือกตั้งที่จะเปิดเผยให้กับประชาชนเลย

ในขณะเดียวกัน เมื่อลองสืบค้นเว็บไซต์ด้วย Keyword “ข้อมูล” หรือ “เปิดเผยข้อมูล” เราพบเพียงเนื้อหา การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับกิจการและการทำงานของ กกต. ซึ่งเผยแพร่เป็นประจำทุกปีงบประมาณ แต่ไม่พบเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการเลือกตั้ง

ในเมื่อประชาชนไม่ได้รู้ล่วงหน้าว่า กกต. จะเปิดเผยข้อมูลอะไรบ้าง แล้ว กกต. เปิดอะไรมาให้เราบ้าง ? เป็นไปตามข้อเสนอของ WeVis หรือไม่ ? ชวนสำรวจต่อที่ข้อถัดไป

🖥 เปิดบนเว็บไซต์ ?

กกต. ควรเปิดเผยข้อมูลบนเว็บไซต์ทางการ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เข้าถึงได้ง่ายกว่า และเปิดโอกาสให้ประชาชนนำข้อมูลไปต่อยอดได้มากกว่า เมื่อเทียบกับการการฝังอยู่ในแอปพลิเคชัน Smart Vote ซึ่งต้องอาศัยการดาวน์โหลดแอปพลิเคชั่น อีกทั้งดึงข้อมูลออกมาเพื่อวิเคราะห์ในเชิงลึกได้ยากกว่า

⛳ เกณฑ์การตรวจการบ้าน : ข้อมูล เผยแพร่บนเว็บไซต์ทางการของ กกต. (https://www.ect.go.th) หรือไม่ ?

จากการสำรวจพบว่า จาก 19 ชุดข้อมูลที่เราเสนอให้เปิด มี 15 ชุดข้อมูลที่ถูกเผยแพร่ในเว็บไซต์ของ กกต. สำรวจได้จากภาพนี้

*ข้อมูลถูกเปิดที่ส่วนไหนของเว็บไซต์ ? สำรวจต่อได้ที่ https://link.wevis.info/election-data-checklist (Column: Breadcrumb)

แน่นอน แค่เปิดเผยบนเว็บไซต์อย่างเดียวนั้นไม่พอ คำถามถัดมาคือ ข้อมูลที่ถูกเปิด ถูกเปิดเมื่อไหร่ ? ล่าช้า หรือทันพอให้ประชาชนมีเวลาตรวจสอบ ? และ มีหน้าตาอย่างไร ? นำไปใช้ต่อได้อย่างสะดวกหรือไม่ ? มาสำรวจกันต่อที่ข้อถัดไป

👩‍💻 เปิดใช้ง่าย ?

กกต. ควรเปิดเผยข้อมูลโดยที่ เข้าถึงได้ง่าย ใช้งานต่อได้ทันที ในเวลาที่เหมาะสม โดยไม่ต้องยื่นคำร้องและไม่มีค่าใช้จ่าย รวมถึงอยู่ใน “รูปแบบที่คอมพิวเตอร์อ่านได้ (Machine-Readable)” เช่น CSV, JSON, XML หรือ API เพื่อให้ประชาชน นักวิจัย และสื่อสามารถนำไปตรวจสอบ วิเคราะห์ และใช้งานต่อได้อย่างสะดวก

เพื่อสำรวจว่าข้อมูลที่ กกต. เปิดเผยนั้น ถูกเปิดในช่วงเวลาที่เหมาะสม ประชาชนไม่ต้องรอ และอยู่ในรูปแบบที่ นำไปตรวจสอบ วิเคราะห์ และใช้งานต่อได้สะดวก ในข้อนี้เราจึงตรวจการบ้านด้วยกันทั้งสิ้น 2 ด่าน ดังนี้

⛳ เกณฑ์การตรวจการบ้าน :

• ด่านที่หนึ่ง ข้อมูลถูกเปิดเผย ภายในกรอบเวลาที่ WeVis เสนอ หรือไม่ ?
• ด่านที่สอง ข้อมูลถูกเปิดเผยในรูปแบบ Machine-Readable หรือไม่ ?

📍 ด่านที่หนึ่ง ข้อมูลถูกเปิดเผยในกรอบเวลาที่ WeVis เสนอ หรือไม่ ?

กรอบเวลาที่ WeVis เสนอถูกออกแบบจากความเป็นจริงของภาคประชาชนที่ต้องติดตามและตรวจสอบการเลือกตั้ง เพื่อยกระดับความโปร่งใสและความเชื่อใจต่อ กกต. แม้ กกต. จะมีกรอบเวลาตามระเบียบอยู่แล้ว แต่ในทางปฏิบัติควรปรับให้ทันต่อการใช้งานจริง โดยทำผ่านกระบวนการปรึกษาหารือตามหลัก “เปิดโดยรับฟัง” ที่เสนอไว้

มาดูกันว่า กกต. ‘ส่งการบ้าน’ ตามกรอบเวลาที่เราเสนอไว้มากน้อยแค่ไหน เราสรุปเป็นแผนภาพให้เรียบร้อยแล้วด้านล่างนี้

หมายเหตุ: วันที่เปิดเผยข้อมูล ใช้การอ้างอิงดังนี้

1. วันที่เผยแพร่หน้าเนื้อหานั้นในเว็บไซต์ ซึ่งจะระบุอยู่ใต้ชื่อหัวข้อ
2. วันที่เผยแพร่ชุดข้อมูล ซึ่งจะระบุอยู่ภายในตัวเอกสาร สำหรับกรณีที่เป็นการเพิ่มข้อมูลเข้ามาในหน้าเนื้อหาที่มีอยู่เดิม

จาก 15 ชุดข้อมูลที่ถูกเผยแพร่ในเว็บไซต์ของ กกต. เราพบว่ามี 6 ชุดข้อมูลที่ถูกเปิดตามกรอบเวลาที่ WeVis เสนอ ได้แก่

• วิธีการคิดคะแนนโดยละเอียด (การคำนวณ สส. แบบบัญชีรายชื่อ)
• ข้อมูลการเปิด-ปิดหน่วยเลือกตั้ง
• รายงานผลเบื้องต้นแบบ real-time
• ช่องทางติดต่อผู้รับผิดชอบ (สำหรับช่วงระหว่างและหลังเลือกตั้ง)
• ผลการเลือกตั้งอย่างเป็นทางการ

ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าชื่นชม และขอสนับสนุนให้ กกต. ทำต่อไป

อย่างไรก็ดี ข้อมูลวิธีการคิดคะแนนโดยละเอียด เราพบว่าเป็นข้อมูลเก่าที่เผยแพร่มาตั้งแต่ปี 2566 โดยไม่มีการประชาสัมพันธ์ใหม่บนหน้าเว็บไซต์ แต่ใช้ การประชาสัมพันธ์ใน Facebook Page อย่างเป็นทางการของ กกต. ในรูปแบบภาพ Infographic ซึ่งถูกเผยแพร่ในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2569

ดังนั้นถ้าพิจารณาเฉพาะในหน้าเว็บไซต์ ซึ่งเป็นพื้นที่เปิดที่เราคาดหวังให้ กกต. เปิดเผยข้อมูลทั้งหมดที่นี่ การเข้าถึงข้อมูลวิธีการคิดคะแนนโดยละเอียด จะต้องอาศัยการค้นหาด้วย Keyword “บัญชีรายชื่อ” หรือ “คำนวณ” เนื่องจาก Keyword ทั้งหมดที่ใช้ค้นหาจะต้องตรงกับคำในชื่อเอกสาร ทำให้ไม่สามารถค้นหาด้วย Keyword มากกว่า 1 คำได้ (เช่น “คำนวณ บัญชีรายชื่อ”)

แต่สิ่งที่น่าตั้งข้อสังเกตยิ่งกว่า คือ ข้อมูลรายงานผลการนับคะแนนแบบ real-time ที่ถึงแม้จะเปิดให้ประชาชนเข้ามาติดตามการนับคะแนนรายเขตได้ภายในวันเลือกตั้งตามข้อเสนอของ WeVis แต่จาก แถลงการณ์เครือข่ายประชาชนร่างรัฐธรรมนูญ (Con for All) หลังผลการเลือกตั้ง-ประชามติ 69 (9 กุมภาพันธ์ 2569) ประชาชนกลับพบข้อกังขาต่อระบบนับคะแนนนี้มากมาย เช่น

• อัปเดตข้อมูลช้าผิดปกติ
• มีช่วงที่ระบบล่ม (บางช่วงล่มเป็นเวลาราวหนึ่งชั่วโมง)
• การรายงานคะแนนในระบบ ไม่ใช่การรายงานคะแนนสด เพราะ กปน. ของแต่ละหน่วยเลือกตั้งต้องส่งข้อมูลเข้าส่วนกลางก่อนนำเข้าสู่ระบบ เท่ากับว่า กระบวนการเปิดข้อมูลมี ’ช่องโหว่’ ต่อการปรับแก้คะแนนก่อนเผยแพร่สู่สาธารณะ โดยที่ประชาชนไม่สามารถตรวจสอบได้

ยิ่งไปกว่านั้น กกต. ยังปิดหน้ารายงานผลการนับคะแนนเบื้องต้นแบบ real-time ไปเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569 ด้วยเหตุผลว่า ‘ได้เผยแพร่ผลการนับคะแนนอย่างเป็นทางการเรียบร้อยแล้ว’ อีกทั้งเน้นย้ำว่าไม่ควรนำข้อมูลจากใน Dashboard ไปใช้เพื่อการอ้างอิงอีกด้วย (ที่มา: https://thematter.co/brief/257246/257246)

ส่วนอีก 9 ชุดข้อมูล ซึ่งถือเป็นส่วนใหญ่ เปิดเผยบนเว็บไซต์ช้ากว่ากรอบเวลาที่ WeVis เสนอ โดยมีตั้งแต่ช้าไป 1 วัน ไปจนถึงช้าไปหลักเดือน

ข้อมูลที่เผยแพร่ช้าที่สุดเมื่อเทียบกับวันสุดท้ายของกรอบเวลาที่เราเสนอ คือ ข้อมูลจำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งรายหน่วย/รายเขต (หลังหมดเขตเพิ่ม-ลดรายชื่อ) ซึ่งถูกเผยแพร่ในวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งล่าช้าไป 54 วัน นับจากวันสุดท้ายของกรอบเวลา นั่นคือ วันที่ กกต. ประกาศวันเลือกตั้ง (15 ธันวาคม 2568) และเท่ากับว่าประชาชนมีเวลาเพียง 1 วัน ในการตรวจสอบหรือประมวลผลข้อมูลก่อนถึงวันเลือกตั้ง (8 กุมภาพันธ์ 2569)

คำถามถัดมาคือ ข้อมูลเหล่านี้ถูกเผยแพร่ในรูปแบบที่นำไปใช้งานต่อได้ง่าย สมการรอคอย หรือไม่ หรือจะเป็น PDF หรือไฟล์รูปภาพที่ไม่สามารถประมวลผลต่อได้โดยตรง ? มา ‘ดูหน้าค่าตา’ ของชุดข้อมูลที่ กกต. เปิดเผยให้กับชาวเราในข้อถัดไป

📍 ด่านที่สอง ข้อมูลถูกเปิดเผยในรูปแบบ Machine-Readable หรือไม่ ?

เราพบว่า 15 ชุดข้อมูลที่ถูกเผยแพร่บนเว็บไซต์ กกต. ถูกเผยแพร่ในทั้งหมด 5 รูปแบบ ได้แก่

รูปแบบ	ข้อมูล
ไฟล์ PDF	• เขตเลือกตั้ง • รายชื่อและที่ตั้งหน่วยเลือกตั้ง (รวมทั้งหมด) • รายชื่อและที่ตั้งหน่วยเลือกตั้งล่วงหน้า (รวมทั้งหมด) • จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้งรายหน่วย/รายเขต • รายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบเขต (รวมทั้งหมด) • รายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ • นโยบายของแต่ละผู้สมัคร/พรรค
เครื่องมือสืบค้น (Search Tool/Dashboard)	• รายชื่อและที่ตั้งหน่วยเลือกตั้ง (รายบุคคล) • รายชื่อและที่ตั้งหน่วยเลือกตั้งล่วงหน้า (รายบุคคล) • รายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบเขต (รายจังหวัด) • รายงานผลเบื้องต้นแบบ real-time
ไฟล์รูปภาพ	• กระบวนการเลือกตั้ง • วิธีการคิดคะแนนโดยละเอียด
แบบฟอร์ม	• ช่องทางติดต่อผู้รับผิดชอบ (แจ้งเบาะแสทุจริตการเลือกตั้ง, ศูนย์รับเรื่องราวร้องทุกข์, ร้องเรียนการทุจริตและประพฤติมิชอบ)
ข้อความ	• ข้อมูลการเปิด-ปิดหน่วยเลือกตั้ง • ช่องทางติดต่อผู้รับผิดชอบ (ช่องทางติดต่อ กกต.)

จริงอยู่ที่ข้อมูลบางชุด เช่น กระบวนการเลือกตั้ง วิธีการคิดคะแนนโดยละเอียด ข้อมูลการเปิด-ปิดคูหา รายชื่อและที่ตั้งหน่วยเลือกตั้งรายบุคคล ช่องทางติดต่อผู้รับผิดชอบ และประเด็นการร้องเรียนต่าง ๆ อาจไม่จำเป็นต้องอยู่ในรูปแบบ Machine-readable แต่ข้อมูลดังกล่าวก็ควรเข้าถึงง่าย และสื่อสารต่อประชาชนอย่างถูกต้อง ชัดเจน และเข้าใจง่ายมากที่สุด

อย่างไรก็ดี สิ่งที่ กกต. มอบให้เรา คือ

• ภาพ Infographic ขั้นตอนการเลือกตั้ง ที่ ระบุรายละเอียดจำนวนมากเข้าไปในภาพภาพเดียว
• ข้อความแจ้งการเปิด-ปิดคูหา ที่ แทรกอยู่ระหว่าง Link ข้อมูลอื่น ๆ ซึ่งเสี่ยงต่อ ‘การเผลอเลื่อนผ่าน’
• ช่องทางติดต่อผู้รับผิดชอบ ที่กระจายเป็น 3 หน้าย่อยตามประเด็นที่ต้องการร้องเรียน และที่สำคัญคือ ไม่มีการเผยแพร่ประเด็นข้อร้องเรียนและการตอบกลับจาก กกต. ให้ประชาชนสำรวจและติดตามได้
• ข้อมูลรายชื่อและที่ตั้งหน่วยเลือกตั้งรายบุคคล แม้จะอยู่ในรูปแบบเครื่องมือสืบค้นที่ใช้งานง่าย แต่กลับพบข้อผิดพลาด เช่น การเปลี่ยนแปลงสถานที่ลงคะแนน การที่สถานที่ลงคะแนนเสียงเลือกตั้งกับลงประชามติเป็นคนละสถานที่กัน โดยที่ไม่มีการแจ้งให้ทราบล่วงหน้า

ส่วน ข้อมูลวิธีการคิดคะแนนโดยละเอียด นับว่าสื่อสารในรูปแบบ Infographic ออกมาได้เป็นลำดับขั้นตอนดี ทั้งนี้ ก็ต้องอาศัยการค้นหาด้วย Keyword เพื่อเข้าถึงชุดข้อมูล ตามที่ได้กล่าวไว้ในส่วนก่อนหน้า

ส่วนอีก 10 ชุดข้อมูลที่เหลือ เป็นข้อมูลที่ควรเปิดในรูปแบบ Machine-Readable แต่จากการตรวจสอบ พบว่าข้อมูลส่วนใหญ่ถูกเผยแพร่ในรูปแบบไฟล์ PDF ซึ่งไม่สามารถนำไปวิเคราะห์หรือประมวลผลได้ต่อ เว้นแต่ประชาชนลงมือแปลงไฟล์ด้วยตัวเอง

นอกจากนี้ยังพบว่า ข้อมูลนโยบายหาเสียงของบางพรรคการเมือง และ ข้อมูลผลการนับคะแนนรายหน่วยเลือกตั้ง ถูกเผยแพร่เป็น ไฟล์ PDF แบบสแกน ส่งผลให้ข้อความบางส่วนไม่ชัดเจน ดังภาพตัวอย่าง

ในขณะเดียวกัน ข้อมูลที่เผยแพร่ในรูปแบบเครื่องมือสืบค้น ได้แก่ ข้อมูลรายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบเขต (รายจังหวัด) และ รายงานผลการนับคะแนนเบื้องต้นแบบ real-time ก็ไม่มีช่องทางให้ดาวน์โหลดข้อมูลทั้งหมดออกมาได้ เว้นแต่ประชาชนจะหาทางดึงข้อมูล (Scrape) ออกมาด้วยตัวเอง

น่าตั้งคำถามว่า ในเมื่อ กกต. มีข้อมูลอยู่ในมือ ทำไมจึงไม่เปิดข้อมูลออกมาในรูปแบบที่ประชาชนนำไปใช้ต่อได้ง่าย ? ทำไมจึงต้องผลักภาระให้ประชาชนอ่านและประมวลผลข้อมูลด้วยตัวเอง ?

กกต. ได้ให้คำตอบใน การประชุมกรรมาธิการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา (28 มกราคม 2569) ว่า การเผยแพร่ข้อมูลในรูปแบบไฟล์ PDF เป็นไปเพื่อป้องกันข้อมูลคาดเคลื่อน และป้องกันบุคคลภายนอกเข้ามาแก้ไขข้อมูล เพราะหากข้อมูลบนเว็บไซต์ถูกดัดแปลง กกต. จะเสียหาย ดังนั้น ใครที่ต้องการนำข้อมูลไปใช้ต่อ ก็ให้เป็นหน้าที่ของผู้ใช้งานในการแปลงไฟล์ หรือสำเนาข้อมูลด้วยการพิมพ์มือเอง

🤦

เราจึงเสนอให้ กกต. เปิดข้อมูลแบบ Machine-Readable ‘ควบคู่’ กับไฟล์ PDF เพราะอย่างน้อย หากมีเหตุที่ข้อมูลถูกดัดแปลงขึ้นมาจริง ๆ (แม้ว่าการทำเช่นนั้น ก็ต้องอาศัยการสำเนาไฟล์จากเว็บไซต์ กกต. อยู่ดี ! 😩) ก็จะมีไฟล์ที่ กกต. เชื่อว่าแก้ไขไม่ได้เป็นหลักฐานไว้ที่ต้นทาง แต่ กกต. ก็ยังยืนยันว่าต้องเผยแพร่ไฟล์ PDF เท่านั้น ด้วยเหตุผลเดิม

🤦

ส่วนข้อมูลนโยบายพรรคการเมือง กกต. อ้างว่าได้รับมาจากแต่ละพรรคการเมืองในรูปแบบ “เปเปอร์” (คาดว่าสื่อถึงเอกสารแบบกระดาษ หรือ Hard Copy) โดยพรรคการเมืองต่างแยกกันส่ง และ กกต. ไม่ได้มีการขอไฟล์ต้นฉบับที่เป็นแบบ Machine-Readable

แต่นั่นไม่ใช่ข้ออ้าง เพราะ กกต. คือองค์กรที่จัดการการเลือกตั้ง ซึ่งสามารถวางมาตรฐานและหลักการ ให้พรรคการเมืองส่งข้อมูลอย่างเป็นระบบได้สะดวกทั้งกับ กกต. และสาธารณชนในการนำมาวิเคราะห์ต่อได้ตั้งแต่ต้น !

🤦

เพราะ ‘ความโปร่งใส’ คือการที่ทุกคนเข้าถึงข้อมูลการเลือกตั้งได้โดยสะดวกและเท่าเทียมที่สุด

ในภาพรวม เราพูดได้ว่าการเปิดข้อมูลการเลือกตั้งของ กกต. ในครั้งนี้…

1. ไม่ใช่การ เปิดโดยรับฟัง เพราะอาจไม่มีกระบวนการรับฟังความเห็นและแลกเปลี่ยนกับประชาชน
2. ไม่ใช่การ เปิดล่วงหน้า เพราะไม่มีการแจ้งล่วงหน้าให้ประชาชนรับทราบ ว่าจะมีการเปิดเผยข้อมูลอะไร เมื่อไหร่ ที่ไหน อย่างไร
3. ไม่ใช่การ เปิดบนเว็บไซต์ อย่างครบถ้วน เพราะบางข้อมูลก็ไม่ถูกเปิดเผยให้ตรวจสอบได้
4. ไม่ใช่การ เปิดใช้ง่าย เพราะบางข้อมูลไม่ถูกเปิดในช่วงเวลาที่เหมาะสม และ/หรือ ไม่อยู่ในรูปแบบที่นำไปใช้งานต่อได้

ประชาชนจึงเข้าถึงและตรวจสอบข้อมูลการเลือกตั้งได้อย่าง ไม่สะดวก และ ไม่เท่าเทียม — เหมือนอย่างที่ผ่านมา

นี่จึงเป็นอีกครั้ง ที่ WeVis จะเรียกร้องให้ กกต. รับฟังประชาชน เพื่อเปิดข้อมูลให้ตอบโจทย์การใช้งานจริง และต้อง เปิดข้อมูลบนเว็บไซต์ แบบที่สามารถค้นเจอได้สะดวก และ เปิดให้ได้เร็วที่สุด หรืออย่างน้อย ๆ ควรชี้แจงกรอบเวลาล่วงหน้า ไม่ปล่อยผ่านจนประชาชนมาทวงถาม ตลอดจน พิจารณาการเปิดข้อมูลแบบ machine-readable เพื่อให้ประชาชนสามารถตรวจสอบและติดตามข้อมูลได้โดยง่าย

เพราะเมื่อใดที่ข้อมูลถูกเปิดให้ตรวจสอบได้ โดยไม่ผลักภาระให้ประชาชน นั่นหมายถึง ’ความโปร่งใส’

และเมื่อใดที่เกิด ‘ความโปร่งใส’ การเลือกตั้งก็ย่อม “สุจริต เที่ยงธรรม และชอบด้วยกฎหมาย” อย่างแท้จริง — ไม่เป็นเพียงคำขวัญที่ชวนให้มวลชนกังขาเหมือนอย่างเคย

🔍 สำรวจเพิ่มเติม

การตรวจสอบการเปิดเผยข้อมูลการเลือกตั้งของ กกต. รวบรวมโดย WeVis https://link.wevis.info/election-data-checklist (อัปเดตล่าสุดวันที่ 9 มีนาคม 2569)