ที่มาและข้อจำกัดข้อมูล:
ข้อมูลจาก parliamentwatch.wevis.info ซึ่งนำเอกสารจากเว็บไซต์ msbis.parliament.go.th มาแปลงเป็นตารางด้วยวิธี OCR โดยเว็บต้นทางมีข้อมูลระหว่างวันที่ 5 ต.ค. 66 – 29 ต.ค. 68 ณ วันที่จัดทำ (24 ธ.ค.68) จำนวนรวม 107 มติ อย่างไรก็ตาม 107 มตินี้ ไม่ใช่จำนวนทั้งหมดที่มีการโหวตในสภา โดยมีเฉพาะร่างกฎหมายวาระ 1 และ 3 และ มติที่มีการเปิดเผยข้อมูลผลโหวตรายคนในเว็บต้นทาง (ตัวอย่างมติที่ไม่มีข้อมูลรายคน เช่น มติเลือกนายกแพทองธาร https://msbis.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parliament_report/main_warehouse.php?m_id=4595) ในกรณีที่เอกสารมติจากเว็บต้นทางมีสภาพไม่สมบูรณ์ จะไม่สามรถ OCR ได้ และไม่มีมติเหล่านั้นในงานนี้
งานชิ้นนี้โฟกัสพรรคหลักที่มีจำนวน สส. อย่างน้อย 20 คน เนื่องจากเป็นจำนวนที่มากพอในการเห็นแนวโน้มเสียงส่วนใหญ่ภายในพรรค
📍 มาทำความคุ้นเคยกับข้อมูลกันก่อน
ใครงงชาร์ท เชิญทางนี้ (ใครไม่งง ข้ามไปได้เลย)
- แต่ละแถว แทนข้อมูลการลงมติของ 7 พรรคการเมืองหลัก ในสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 26
- แต่ละแท่ง แทน 1 มติ เรียงตามวันที่ลงมติ (หากวันเดียวกันมีหลายมติ จะเรียงตามตัวอักษร)
- มีทั้งหมด 107 มติ
สัดส่วนสีในแต่ละแท่ง แสดงจำนวน ส.ส. ที่ลงมติแต่ละตัวเลือก ได้แก่
เห็นชอบ / ไม่เห็นชอบ / งดออกเสียง / ไม่ลงคะแนน (เข้าประชุมแต่ไม่ลงมติ) และลา/ขาดลงมติ
โดยใน มติเลือกนายกรัฐมนตรี ตัวเลือก ‘เห็นชอบ’ และ ‘ไม่เห็นชอบ’ จะถูกแทนด้วยชื่อแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีแทน
เส้นประในแต่ละแถวพรรค ถูกออกแบบให้มีความสูงเท่ากันทุกพรรค แม้ว่าจำนวน ส.ส. ของแต่ละพรรคจะไม่เท่ากัน เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบ สัดส่วนเสียงของทั้ง 7 พรรคได้ชัดเจนในระดับสายตาเดียวกัน ไม่ใช่เห็นเด่นเฉพาะพรรคที่มีจำนวน ส.ส. มาก
ตลอดสมัยสภา จำนวน ส.ส. ของแต่ละพรรคมีการเปลี่ยนแปลง เช่น การย้ายพรรค หรือการโดนตัดสิทธิ์ของสมาชิก จึงทำให้ความสูงของแท่งในบางมติไม่เต็มเส้นประทั้งหมด (ความสูงของเส้นประ = จำนวน ส.ส. สูงสุดที่พรรคเคยมีในสมัยสภานี้)
📍มีมติกว่า 77% ที่เสียงส่วนใหญ่ของ 7 พรรค เห็นชอบตรงกัน
เห็นว่า สส. ต่างพรรคไม่ได้ขัดแย้งกันตลอดเวลา
หากเป็นคนตามข่าวในสภาอยู่บ้าง เราอาจเคยชินกับการเห็นข่าวที่ สส. ต่างพรรคลงมติและแสดงความเห็นที่แตกต่างกันสุดขั้วในประเด็นที่สังคมให้ความสนใจ จนอาจทำให้เข้าใจว่าภายในสภามีการเถียงกันดุเดือดเลือดพล่านตลอดเวลา ข้อมูลชุดนี้ชี้ให้เห็นว่า สภามีความสงบร่มเย็นกว่าที่เราคิด (หรืออาจเพราะวิปรัฐบาลกับวิปฝ่ายค้านหาวิธีทำงานร่วมกันได้) เพราะมีมติจำนวนมาก (82 มติ) ที่ได้รับความเห็นชอบจากเสียงส่วนใหญ่ของพรรคอย่างสอดคล้องกัน รวมถึง พรบ. สมรสเท่าเทียม และ พรบ. ยกเลิกประกาศ คสช. ด้วย
📍25 มติที่ 7 พรรคใหญ่เห็นต่างกัน มักปรากฎในหน้าสื่อ
เห็นเรื่องที่ สส. ต่างพรรคขัดแย้งกัน
เห็นความร่มเย็นกันไปแล้ว มาดูสงครามกันบ้าง แม้มีจำนวนไม่มาก แต่ 25 มตินี้ ล้วนเป็นประเด็นที่ปรากฏในหน้าสื่อบ่อยๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องงบประมาณ สุราก้าวหน้า รถไฟฟ้า ประชามติ และนิรโทษกรรม
🙌 รายชื่อ 25 มติ (ตัวเลขแสดงลำดับของมติ)
4. ร่าง พรบ. การรับรองเพศ คำนำหน้านาม และการคุ้มครองบุคคลผู้มีความหลากหลายทางเพศ
8. ร่าง พรบ. คุ้มครองแรงงาน
11. ร่าง พรบ. งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 (วาระ 3)
15. ร่าง พรบ. งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 (วาระ 1)
17. ร่าง พรบ. การขนส่งทางบก
18. ร่าง พรบ. งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 (วาระ 3)
19. ร่าง พรบ. ภาษีสรรพสามิต (หรือที่รู้จักในชื่อ สุราก้าวหน้า) (ขอให้แยกลงมติรับหลักการ)
21. ร่าง พรบ. วินัยการเงินการคลังของรัฐ
23. ร่าง พรบ. ภาษีสรรพสามิต (หรือที่รู้จักในชื่อ สุราก้าวหน้า)
32. ร่างข้อบังคับการประชุมรัฐสภา
36. ร่าง พรบ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน
39. ร่าง พรบ. คุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ (วาระ 3)
46. ญัตติด่วน เรื่องขอให้รัฐสภามีมติขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของรัฐสภา
47. ร่าง พรบ. ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต
59. ร่าง พรบ. การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน (หรือที่รู้จักในชื่อ รถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสาย)(วาระ 1)
60. ร่าง พรบ. งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 (วาระ 1)
64. ร่าง พรบ. นิรโทษกรรมประชาชน (เสนอโดยประชาชน)
65. ร่าง พรบ. นิรโทษกรรม(เสนอโดยชัยธวัช ตุลาธน)
66. ร่าง พรบ. สร้างเสริมสังคมสันติสุข (เสนอโดยปรีดา บุญเพลิง)
67. ร่าง พรบ. สร้างเสริมสังคมสันติสุข (เสนอโดยวิชัย สุดสวาสดิ์)
68. ร่าง พรบ. สร้างเสริมสังคมสันติสุข (เสนอโดยอนุทิน ชาญวีรกูล)
74. ร่าง พรบ. งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 (วาระ 3)
78. ร่าง พรบ. การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน (หรือที่รู้จักในชื่อ รถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสาย)(วาระ 3)
82. เลือกนายกรัฐมนตรี
102. ร่าง พรบ. การเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น
📍โหวตสวนเสียงส่วนใหญ่ มีให้เห็นในหลายพรรค
เห็นความขัดแย้งภายในพรรค
ไม่ใช่แค่ ส.ส. ต่างพรรค เท่านั้นที่อาจมีความเห็นต่าง ภายในพรรคเดียวกันเองก็เกิดความเห็นที่ขัดแย้งได้เช่นกัน
ความเห็นต่างภายในพรรคมีได้หลายระดับ ตั้งแต่การแสดงออกอย่างชัดเจน เช่น การโหวตตรงกันข้ามระหว่าง ’เห็นชอบ’ หรือ ’ไม่เห็นชอบ’ ไปจนถึงความเห็นต่างแบบอ่อน ๆ อย่างการเลือก ’งดออกเสียง’ (ยกเว้นตำแหน่งประธานและรองประธานสภา ซึ่งลงมติงดออกเสียงตามธรรมเนียมปฏิบัติ)
แม้การ ’ไม่ลงคะแนน’ หรือ ’ลา/ขาดลงมติ’ อาจถูกมองว่าเป็นการแสดงออกถึงความเห็นต่างได้เช่นกัน แต่ก็มีความเป็นไปได้ว่าพฤติกรรมเหล่านี้เกิดจากปัญหาทางเทคนิค หรือติดภารกิจอื่นในวันลงมติจริง ซึ่งเราไม่สามารถรู้ได้อย่างแน่ชัด งานชิ้นนี้จึงไม่นับการ ‘ไม่ลงคะแนน’ และ ‘ลา/ขาดลงมติ’ เป็นส่วนหนึ่งของการโหวตสวน
เมื่อพิจารณาเฉพาะการแสดงความเห็นต่างผ่านการลงมติ พบว่าสัดส่วน ส.ส. ที่โหวตสวนภายในพรรคมีตั้งแต่ ไม่ถึง 1% ของสมาชิกพรรค (เช่น พรรคก้าวไกล/ประชาชน) ไปจนถึง มากกว่า 50% ในบางมติ (เช่น พรรคพลังประชารัฐ)
การโหวตสวนจึงสะท้อนสถานการณ์ภายในพรรคการเมืองได้ดี ทั้งในแง่ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของสมาชิกพรรค และความสามารถของหัวหน้าพรรคในการคุมทิศทางการลงมติของ ส.ส.
📍เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยสัดส่วน สส. ที่ลา/ขาดลงมติ
เห็นแรงใจในการมาโหวตที่ลดลงของบางพรรค เมื่อไม่ได้เป็นรัฐบาล
สภาชุดที่ 26 เป็นชุดที่มีเสถียรภาพต่ำ เห็นการเปลี่ยนฝ่าย-ย้ายข้าง-ถอนตัวจากการเป็นพรรคร่วมรัฐบาลหลายครั้ง ทำให้ 4 จาก 7 พรรคใหญ่ เคยมีทั้งช่วงที่เป็นรัฐบาลและฝ่ายค้าน หรือแม้กระทั่งช่วงที่สถานะคลุมเครือ (เช่น พรรคพลังประชารัฐที่ในช่วงเวลาหนึ่ง มีครึ่งพรรคที่อยู่ฝั่งรัฐบาล และอีกครึ่งที่อยู่ฝ่ายค้าน)*
สำหรับ 4 พรรคนี้ พฤติกรรมร่วมที่เห็นได้ชัดเมื่อเปรียบเทียบระหว่างช่วงที่พรรคเป็นรัฐบาลและฝ่ายค้าน คือสัดส่วน สส. ลา/ขาดลงมติที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะพรรคเพื่อไทย ที่ทันทีที่พรรคพ้นจากการเป็นรัฐบาล มี สส. ลา/ขาดลงมติ เพิ่มขึ้นถึง 6 เท่าโดยเฉลี่ย สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่า สถานะการเป็นรัฐบาลดูจะมีผลต่อแรงจูงใจในการมาทำงานในสภาอยู่ไม่น้อย
อย่างไรก็ตาม เมื่อเปรียบเทียบระหว่างพรรคที่สถานะคงที่ตลอดสมัยอย่างประชาชน รวมไทยสร้างชาติและกล้าธรรม สัดส่วนการลา/ขาดลงมติของพรรคประชาชนที่เป็นฝ่ายค้านกลับน้อยกว่าพรรครัฐบาลทั้งสองอย่างมาก สะท้อนว่าแรงจูงใจในการมาสภาของ สส. อาจมาจากปัจจัยเฉพาะภายในแต่ละพรรคด้วย ไม่ใช่แค่เรื่องสถานะ
*อ้างอิงข้อมูลการย้ายฝ่ายจากการดูรายชื่อพรรคที่ปรากฏในคณะรัฐมนตรีแต่ละชุด รวมถึงแหล่งข่าวต่อไปนี้
- https://www.facebook.com/thestandardth/posts/pfbid02PhfnH9xi2ECtRRX8k8ngC4wfmqjijUeweWJpHvYAJBLCwzqXUWvz5kvMqFXfGMsgl
- https://www.bbc.com/thai/articles/c98j111z43do
